Zielona Góra

Zielona Góra (niem. Grünberg, Grünberg in Schlesien) – miasto i gmina w zachodniej części Śląska i Polski, siedziba sejmiku i marszałka województwa lubuskiego, starosty powiatu zielonogórskiego oraz władz gminy wiejskiej Zielona Góra. W latach 1950-1998 miasto było stolicą województwa zielonogórskiego. Razem z Sulechowem i Nową Solą tworzą 200-tysięczną aglomerację tzw. Trójmiasta Lubuskiego[3]. Łącznie obszar zurbanizowany liczy 294 tys. mieszkańców.

Do lat 90. XX wieku odbywały się tu: międzynarodowy festiwal muzyczny (Festiwal Piosenki Radzieckiej) oraz Biennale Sztuki Nowej. W pobliżu miasta znajduje się port rzeczny oraz lotniczy.

Geografia

Położenie

Widok na miasto z Winnego Wzgórza

Zielona Góra jest położona w środkowo-zachodniej Polsce, na zboczu doliny rzeki Odry w miejscu gdzie przecina ona pasmo wzgórz znane jako Wał Zielonogórski. Teren ten znany jest jako Lubuski Przełom Odry. Od północnego zachodu miasto graniczy z Niecką Płotowską, a od północnego wschodu z Niecką Chynowską. Miasto rozlokowane jest na siedmiu wzgórzach:

• Góra Braniborska (Hirtenberg – Góra Pasterska), 202 m n.p.m. - najwyższe wzniesienie w mieście. Nazwa Hirtenberg występuje w księgach miejskich z 1722 roku. Na szczycie w latach 1859-1860 wzniesiono wieżę widokową, obecnie mieszczącą uniwersyteckie obserwatorium astronomiczne.
• Wzgórze Schillera na zachód od ulicy Wrocławskiej (Schillershöhe – ) 195,5 m n.p.m. Na południowym stoku znajdowała się duża winnica. Wcześniej wzgórze nosiło nazwę Wzgórza Grzybowego (Pilzberg). Po raz pierwszy zostało ono wymienione w aktach miejskich z 1725 roku,
• przy Alei Słowackiego (Hirschberg) 175,5 m n.p.m. – położone naprzeciwko dawnego cmentarza żydowskiego u zbiegu ulic Wrocławskiej i Chmielnej. Nazwa wzgórza pochodziła od nazwiska właściciela placu rozrywek, który znajdował się w tym miejscu w XIX wieku,
• Maślane (Butterberg) 175 m n.p.m. – punkt widokowy w lesie na wschód od Osiedla Wazów,
• Góra Ceglana (Ziegelberg) – położona blisko starej zabudowy miejskiej pomiędzy ulicą Wrocławską, a ulicą Podgórną. Obecnie na jej szczycie znajduje się Palmiarnia dobudowana do wzniesionego w 1818 roku domku winiarza. Nazwa wzgórza pochodzi od cegielni miejskiej, która we wcześniejszych wiekach znajdowała się w tym miejscu. Nazwa Ziegelberg występuje w aktach miejskich z 1619 roku. W XIX wieku całe wzgórze pokryte było winnicami. To właśnie osada założona u stóp Góry Ceglanej zapoczątkowała proces powstawania Zielonej Góry,
• Przy ulicy Kożuchowskiej (Hohnberg) – w południowej części miasta naprzeciwko browaru. Już w XV wieku wzgórze było pokryte winnicami,
• Wzgórza Piastowskie – położone w południowo zachodniej części miasta. Nazwę nadał burmistrz Zielonej Góry Heinrich Gayl dla uczczenia księcia głogowsko–żagańskiego Henryka VIII – jedynego używającego tytułu „księcia Zielonej Góry”. Składają się na nie cztery wzgórza, których wcześniejsze nazwy brzmiały :
• Augusthöhe – dla upamiętnienia miejskiego przedsiębiorcy Augusta Fostera
• Blucherberg – 201 m n.p.m.
• Piastenhöhe
• Koscheberg – 195 m n.p.m. stromo opadające w kierunku południowym. Wzgórze to pokryte było winnicami, o których najstarsze wzmianki pochodzą z 1797 roku.

Klimat

W Zielonej Górze panuje klimat umiarkowany przejściowy, z przewagą wpływów oceanicznych. Średnia temp. lipca wynosi ok. 18.3°C, a stycznia -1,3°C. Opady roczne wynoszą ok. 580 mm. W ostatnich latach obserwujemy jednak stałą tendencję do ocieplania się klimatu. Zjawisko to obserwujemy w każdej porze roku (np. lipiec 2006, śr temp: 24,2°C; styczeń 2007, śr temp: 4,3°C) Charakterystycznymi cechami mikroklimatu zwłaszcza obszarów wzgórz są zmniejszone amplitudy dobowe i bardzo ciepłe noce (średnio w miesiącach półrocza letniego o 0,5 do 1,5°C cieplejsze niż w Poznaniu, Wrocławiu, Gorzowie czy Słubicach). Obszar miasta Zielonej Góry charakteryzuje się też niższą liczbą dni z przymrozkami niż obszary wokół miasta, położone niżej.

Historia miasta

Panorama miasta w połowie XVIII wieku

Początki miasta

Założona jako miasto przez przybyszów z zachodniej części Europy – głównie Flandrii i Niemiec, którzy jednak najprawdopodobniej nazwali miasto tak, jak nazywała się istniejąca już tu (obecna ulica Podgórna, u podnóża wzgórza Winnego/Ceglanego/Zielonego) polska wioska: Zielona Góra. Osada ta leżała nad wartkim wówczas i wydajnym strumieniem Złota Łącza, który przez następne stulecia był źródłem wody i energii dla mieszkańców i funkcjonującego tu przemysłu. Zielona Góra prawa miejskie otrzymała w 1323 roku (aczkolwiek kroniki mówią jedynie, iż otrzymała prawa miejskie zaraz po Kożuchowie, leżącym w obecnym powiecie nowosolskim).

Do roku 1945

Miasto przez niemal całą swoją historię związane było z Dolnym Śląskiem. Przez długi czas w księstwie głogowskim, a następnie, po jego podziale, w żagańskim. Od XIII wieku powoli zaczyna się proces depolonizacji. Wraz z całym Dolnym Śląskiem przechodzi w ręce najpierw czeskie, a potem niemieckie. Co ważne: Zielona Góra nigdy nie wchodziła w skład historycznej krainy ziemi lubuskiej ze stolicą w obecnie niemieckim Lebus (Lubusz).

Gród posiadał fortyfikacje i zamek (najprawdopodobniej jednak drewniany, stąd nie pozostał po nim żaden ślad, wskazówką jest m.in. stara nazwa ulicy Zamkowej nieopodal centrum miasta) – przedstawiał on jednak nikłą wartość strategiczną i najprawdopodobniej z rozkazu wizytującego te ziemie Jana Luksemburczyka został zburzony.

Przed II wojną światową Zielona Góra liczyła ok. 28 tysięcy mieszkańców. Była dużym ośrodkiem przemysłowym oraz znacznym węzłem kolejowym.

Ślady słowiańskie

Z przekazów z XVII i XVIII wieku wiadomo, że ludność okoliczna ciągle jeszcze nosiła polsko brzmiące imiona i nazwiska, ale tylko jej część władała mową przodków[potrzebne źródło].

Okres powojenny

Po wojnie przeszła pod administrację polską stając się początkowo częścią województwa poznańskiego – zasiedlana była jeszcze do końca lat 70. XX wieku głównie przez repatriantów ze wschodu oraz przybyszów z pobliskiej Wielkopolski. Zielona Góra wyszła praktycznie nie zniszczona w trakcie II wojny światowej (do nacierającej Armii Czerwonej wyszedł ówczesny proboszcz ks. Georg Gottwald i poinformował, że miasto nie zamierza się bronić). W 1950 roku władze zadecydowały o utworzeniu w Zielonej Górze stolicy nowego województwa.

Od tego momentu zaczyna się okres szybkiej kariery miasta, które wyrasta na ważny ośrodek kulturalny, turystyczny, uniwersytecki i przemysłowy. Liczba mieszkańców wzrosła 5-krotnie. Na początku lat 60. XX wieku założono Wyższą Szkołę Inżynierską, która następnie przemianowana została na Politechnikę Zielonogórską. Wkrótce na bazie Studium Nauczycielskiego powstaje Wyższa Szkoła Pedagogiczna. W 2001 roku politechnika i WSP połączyły się, tworząc Uniwersytet Zielonogórski. Od 1965 do 1989 w Zielonej Górze odbywał się Festiwal Piosenki Radzieckiej. W roku 1998 miasto stało się siedzibą władz samorządowych utworzonego wówczas woj. lubuskiego.

Zabytki

Konkatedra Konkatedra nocą Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej, ściana zachodnia Ratusz. Po lewej stronie widoczne jest południowe wejście do kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej Wieża Łazienna w Zielonej Górze Wieża Braniborska w Zielonej Górze Kaplica Najświętszej Marii Panny

Zielona Góra jest miastem zabytkowym, z racji niewielkich zniszczeń wojennych pozostała tutaj cała przedwojenna zabudowa miejska. Szczególne walory estetyczne posiada Stare Miasto oraz przedwojenne wille wzdłuż alei Niepodległości, reprezentacyjnego pasażu miasta. Centrum miasta jest obecnie rewitalizowane.

• Konkatedra pw. św. Jadwigi jest najstarszym zabytkiem architektonicznym w mieście. Kościół halowy datowany na II poł. XII wieku.

• Ratusz i Stary Rynek – rynek stanowi centralny punkt miasta od XIII wieku do dziś. Był przez stulecia głównym placem handlowym, przez który przebiegał też główny trakt komunikacyjny. Ratusz, w swej głównej części z wieżą powstał w XV wieku, co pokazuje odsłonięta spod tynku wnęka po fasadzie. Ciekawostką jest fakt, iż ratuszowa wieża w wyniku błędów konstrukcyjnych została lekko pochylona od pionu.

• Wieża Głodowa jest pozostałością po systemie dawnych obwarowań miejskich. Pierwotna nazwa Łaziebna (Łazienna) wzięła się od położonej w pobliżu łaźni miejskiej. W czasach średniowiecznych wieża służyła jako więzienie, rzekomo przebywały w niej także czekające na procesy sądowe kobiety posądzone o czary.

• Kościół pw. MB Częstochowskiej – zbudowany w XVIII wieku jako zbór ewangelicki. Wieżę dostawiono kilkanaście lat później. Znajdują się w nim m.in. barokowy ołtarz główny, kamienna rokokowa chrzcielnica oraz szereg rzeźbionych płyt epitafijnych.

• Kościół pw. Najświętszego Zbawiciela – zbudowany w latach 10. XX wieku dla parafii ewangelicko – augsburskiej. Kilkanaście lat później przejęty przez katolików. Z racji znakomitej akustyki w świątyni odbywają się koncerty. W 1926 roku wykonano tu słynne wówczas oratorium Quo vadis Feliksa Nowowiejskiego, z udziałem kompozytora.

• Gmach teatru - modernistyczny gmach Teatru Lubuskiego (dawniej: Teatru Operowego - Hali Miejskiej) znajduje się przy al. Niepodległości, w pobliżu jej skrzyżowania z ul. Kupiecką. Powstał w 1931 roku, był obiektem wielofunkcyjnym, przystosowanym do wystawiania dzieł zarówno dramatycznych, muzycznych, baletowych, filmów, a przede wszystkim oper. Dziś mieści się tu Teatr Lubuski.

• Park Winny i Palmiarnia – Palmiarnia powstała w 1961 roku dostawiona do domku winiarskiego. Mieści się w niej restauracja z salami konsumpcyjnymi pośród tropikalnej roślinności. W otoczeniu Palmiarni znajduje się odtworzona winnica, nawiązująca do dawnych rozległych plantacji, pokrywających wszystkie stoki podmiejskie. Miejsce to cieszy się dużym powodzeniem zarówno wśród zielonogórzan jak i turystów. Palmiarnia jest obecnie w przebudowie i jest zamknięta dla zwiedzających.

Kultura

Zielona Góra jest uznawana za stolicę kulturalną woj. lubuskiego. Kultura w Zielonej Górze to przede wszystkim Winobranie na początku września, jedyna duża impreza uliczna, przy której centrum miasta zapełnia się mieszkańcami. Ponadto w mieście działa filharmonia, jeden teatr, kilka klubów muzycznych. Na widzów czekają 3 kina, 5 muzeów. W mieście odbywa się kilka festiwali muzycznych i kulturalnych. m.in. Dni Kultury Żydowskiej, Festiwal Folkloru. Nowe imprezy to m.in. Festiwal Kabaretu.

Teatry, filharmonia

Pierwotnie w Zielonej Górze teatr miejski i operowy w Hali miejskiej otwarto w 1931 roku operą "Madame Butterfly". Po II wojnie światowej zaniechano wystawiania oper w mieście, natomiast mocno rozwinął się teatr miejski, miasto dorobiło się stałego zespołu (przed wojną teatr działał na zasadzie impresariatu). Po roku 1990 zamknięto scenę lalkową.

W mieście działa ponadto Filharmonia oraz towarzystwo śpiewacze Cantores Viridimontani, niekiedy dające koncerty muzyki dawnej, np. barokowej, w tutejszych kościołach.

• Amfiteatr im. Anny German
• Lubuski Teatr im. L. Kruczkowskiego w Zielonej Górze posiada 3 sceny:
  • przy ul. Niepodległości (3 sale oraz Scena w Podwórku)
  • przy ul. Fabrycznej (Scena na Strychu)
  • przy ul. Moniuszki (Stara Winiarnia).
• Filharmonia Zielonogórska
• Cantores Viridimontani

Muzea

Miasto ma szereg placówek muzealnych, rozlokowanych także w podmiejskich dworach i pałacach.

• Muzeum Ziemi Lubuskiej na który składają się
  • Muzeum Wina
  • Muzeum Miasta Zielona Góra
  • Muzeum Dawnych Tortur
• Muzeum Etnograficzne w podzielonogórskiej Ochli
• Muzeum Archeologiczne w Zielonej Górze z siedzibą w Świdnicy
• Lubuskie Muzeum Wojskowe w Drzonowie pod Zieloną Górą
• Biuro Wystaw Artystycznych - placówka ze zbiorami sztuki współczesnej oraz kolekcją Lubuskiej Zachęty Sztuk Pięknych
• Muzeum Lalek w Zielonej Górze przy teatrze miejskim.

Inne placówki to Galeria PWW (ul. Wrocławska), Galeria u Jadźki (ul. Żeromskiego), Galeria ZPAP (Rynek), Salon Sztuki Dawnej (ul . Moniuszki).

Imprezy cykliczne

Przed laty miasto było gospodarzem międzynarodowego festiwalu piosenki radzieckiej, odbyło się 26 jego edycji. Dzisiaj odbywające się imprezy cykliczne to:

• Międzynarodowe Spotkania Muzyczne "Wschód – Zachód" (marzec-kwiecień)
• Festiwal im. Anny German "Tańczące Eurydyki" (maj)
• Ogólnopolski festiwal Pokój i Dobro (zawieszony)
• Festiwal Folkloru (co dwa lata, wrzesień)
• Młodzieżowy Festiwal Folkloru (co dwa lata, wymiennie z Festiwalem Folkloru, w sierpniu)
• Lato Muz Wszelakich (lipiec, sierpień)
• Winobranie (wrzesień)
• Festiwal Kabaretu (grudzień)
• Lubuski Festiwal Rockowy "Rock Nocą"

Filharmonia Zielonogórska

Winobranie

 

Zielona Góra znana jest jako polska stolica wina. Jest to jedyne miasto w Polsce o bogatych tradycjach winiarskich, które dziś żyją w historii i kulturze, a w przeszłości obecne były w gospodarce i krajobrazie przestrzennym.

Pierwsza wzmianka o hodowanych w Winnym Grodzie winogronach pochodzi z 1314 roku. Wiadomo też, że początkowo winną latorośl uprawiali zakonnicy. Dopiero za ich przykładem winnice zaczęli zakładać w swych włościach możnowładcy, a długo po nich zwykli mieszkańcy. I choć przypuszczać należy, ze tradycja obchodów winobrania jest tak długa, jak uprawa winogron, dopiero gdy winnice założyły zielonogórskie rodziny, świętować zaczęto hucznie i barwnie.

Oficjalnym miejskim świętem Winobranie stało się w roku 1852, co urzędowo ogłosił magistrat. Co roku turystów po Zielonej Górze oprowadza bóg wina Bachus wraz ze swoją świtą. Przyjezdni goście mogą napić się miejscowego trunku, posłuchać muzyki, a także udać się na jedno z teatralnych przedstawień w czasie Winobraniowych Spotkań Teatralnych. Ponadto co roku odbywa się Winobraniowy Turniej Żużlowy, zloty motocyklistów oraz bębniarzy. W czasie zielonogórskiego święta do miasta przybywają artyści z całego świata, a także gwiazdy estrady.

Atrakcje przyrodnicze

Park Piastowski Wzgórze Winne i Palmiarnia

Na terenie miasta znajduje się Ogród Botaniczny w Zielonej Górze odbudowany w 2007 roku po blisko 60 latach. Rozbudowywana jest Palmiarnia mieszcząca niewielką kolekcję roślin egzotycznych (ok. 200 taksonów). Przed laty działało również ZOO.

W pobliżu miasta znajduje się m.in. Arboretum w Nietkowie, mieszczące bardzo zdewastowaną dziś kolekcję rzadkiego i egzotycznego drzewostanu. Na północ od miasta znajduje się Las Odrzański, ongiś własność miasta i teren rekreacyjny, dziś atrakcyjny przyrodniczo las nadodrzański, chroniony jako obszar Natura 2000.

"Góry Zielonogórskie"

Wokół miasta rozciągają się morenowe, glacitektoniczne wzgórza o powierzchni 240 km², nazywane potocznie Górami Zielonogórskimi, choć geograficznie noszą nazwę Wału Zielonogórskiego. Część pasma tych wzniesień przy granicy miasta nosi miano Wzgórz Piastowskich, ponadto do tych wzniesień zalicza się również Góra Braniborska wraz z wieżą oraz pasmo niższych wzniesień przy ul. Akademickiej we wschodniej części miasta. Interesujące wzniesienia to Góra Wilkanowska (221 m.n.p.), Góra Tatrzańska (198 m.n.p.), Jagodowe Wzgórze (210 m.n.p.). Na szczycie Góry Wilkanowskiej znajduje się Wieża Wilkanowska.

"Góry Zielonogórskie"

Ośrodek sportów zimowych Znajduje się tu ośrodek sportów zimowych na Górze Tatrzańskiej, który mimo niewielkich rozmiarów (stok ma ok. 40-50 metrów różnicy wysokości) i bardzo starej infrastruktury (wyciąg orczykowy z lat 70. XX wieku) jest w przypadku dużych opadów śniegu miejscem uprawiania sportów zimowych. Od lat trwają zabiegi mieszkańców o to by władze miasta unowocześniły ten przedwojenny obiekt, montując armatkę śnieżną (sztuczne naśnieżanie) albo nawet igelit. Dodatkowo we wschodniej części miasta, na terenie "Gór Zielonogórskich" znajdowały się: stok narciarski oraz trasa saneczkowa, dziś używane jedynie przez mountainboardzistów i downhillowców.

Parki

Park Tysiąclecia

• Park Piastowski – jeden z największych parków w Zielonej Górze; występują w nim liczne pomniki przyrody, a bliski kontakt z lasem powoduje, że jest zamieszkiwany przez wiewiórki.
• Park Świętej Trójcy – teren byłego cmentarza niemieckiego; znajduje się w centrum miasta, wśród wielu współczesnych bloków mieszkalnych;
• Park Tysiąclecia – teren byłego cmentarza niemieckiego z pozostałością po dawnym krematorium oraz nielicznymi pomnikami; wydzielony plac zabaw oraz skate park.
• Park Winny – położony na wzgórzu park z rosnącą w nim winną latoroślą; na jego terenie znajduje się wiele pomników oraz Palmiarnia Zielonogórska – jeden z symboli miasta.
• Park Sowińskiego – położony w centralnej części Zielonej Góry; znajdują się w nim liczne pomniki przyrody oraz kapliczka.
• Park Dunikowskiego – leśny park na przedłużeniu ulicy Dunikowskiego, stanowi łącznik pomiędzy osiedlami Przyjaźni i Malarzy, a Cegielnią. Urozmaicona rzeźba terenu i bogactwo drzew tworzą wyjątkową bazę spacerową z trasami dla pieszych i rowerów. Przed 1945 rokiem otoczony winnicami.
• Park Gierymskich – areał leśny otoczony ze wszystkich stron zabudową, położony na wzgórzu. Łączy osiedle Przyjaźni z sąsiadującym Osiedlem Malarzy. Prawdopodobnie dawniej stanowił część parku angielskiego rezydencji położonych przy obecnym domu Pogotowia Opiekuńczego.
• Park Poetów – przedwojenny teren parkowy, porastający teren po dawnej kopalni gliny przy końcu ul. Wazów. Znajdują się tu trzy stawy: Dziady, Glinianki (oba przy ul. Szafrana) oraz Szmaragdowy (przy. ul. Akademickiej) w pobliżu wąwozu. Al. Poetów jest pozostałością dawnego szlaku spacerowego.

Komunikacja

Zielona Góra leży na ważnej trasie S3 oraz na linii kolejowej Odrzańska Magistrala Kolejowa, ongiś bardzo ważnej arterii ze Śląska do Szczecina i Berlina, dziś zdegradowanej do roli lokalnej linii. W pobliżu miasta znajduje się Port lotniczy Zielona Góra-Babimost.

Komunikacja lotnicza

Zielona Góra jest położona blisko dwóch lotnisk: sportowo – rekreacyjnego w Przylepie (7 km) – Aeroklubu Ziemi Lubuskiej – i towarowo – pasażerskiego w Babimoście (33 km). Z portu lotniczego w Babimoście oferowane są połączenia krajowe do Warszawy, planowane jest wprowadzenie połączeń tzw. tanich linii. Dalsze porty lotnicze znajdują się w Poznaniu (109 km), Wrocławiu (140 km) i w Goleniowie (189 km). Niedaleko znajdują się również lotniska niemieckie np. w Berlinie.

Komunikacja samochodowa

• Przez miasto przechodzą drogi 3 E65 27 32

Miasto posiada również nowoczesną sieć obwodnic. Północny odcinek obwodnicy jest nazywany Trasą Północną.

Komunikacja kolejowa

Zielona Góra posiada tylko jedną czynną stację kolejową, bezpośrednie połączenia kolejowe (duże miasta) m.in.: Gorzów Wielkopolski, Świnoujście, Kołobrzeg, Bielsko-Biała, Terespol, Rzeszów, Katowice, Konin, Kraków, Kutno, Gdańsk, Gdynia, Kostrzyn, Szczecin, Głogów, Poznań, Wrocław, Warszawa. Na terenie miasta znajdowały się też dworce: Dworzec Szprotawski, Górne Miasto, oraz Jędrzychów należące do dawnej Kolei Szprotawskiej. Do dziś zachował się jedynie budynek dworca Górne Miasto.

Komunikacja autobusowa

  Tablice informacyjne na przystankach MZK

Miasto posiada rozwiniętą sieć transportu publicznego: 37 linii autobusowych MZK Zielona Góra przewożą codziennie ponad 80 000 pasażerów. W każdym autobusie znajdują się automaty biletowe, które w połączeniu z automatami biletowymi na przystankach stanowią jedyną formę dystrybucji biletów w mieście. Autobusy komunikacji miejskiej w Zielonej Górze są kolorów białego, zielonego i żółtego – czyli kolorów miejskich. Na przystankach zamontowany jest system tablic informujących pasażerów za ile czasu ma przyjechać autobus; podawany jest rzeczywisty czas przyjazdu (w oparciu o sieć GPS).

Port śródlądowy Cigacice

W odległości ok. 10 km od centrum miasta znajduje się duży port śródlądowy na rzecze Odrze w Cigacicach. Pełni on funkcje przeładunkowe- jest on polską bramą do systemu kanałów śródlądowych w RFN, z którymi jest połączony kanałem Odra-Havela.

Turystyka

Szlaki turystyczne

Piesze

• Mała Pętla Zielonogórska - szlak zielony, mający swój początek na ul. Wyspiańskiego. Szlak ten biegnie wzdłuż granicy miasta okrążając je od strony południowej. Prowadzi on m.in. przez Stary Kisielin, Drzonków i Ochlę. Łączna długość szlaku wynosi 28 km.

• Duża Pętla Zielonogórska (Szlak "Rezerwatów Przyrody") - szlak niebieski biegnący przez trzy rezerwaty przyrody położone w okolicach miasta: Rezerwat przyrody Zimna Woda, Rezerwat przyrody Bukowa Góra oraz Rezerwat przyrody Bażantarnia. Łączna długość szlaku wynosi około 72 km.

• Szlak wojewódzki - Szlak czerwony przebiegający przez południową część miasta. Kierując się na zachód można dotrzeć do Świdnicy, na wschód zaś szlak prowadzi do Zaboru i Milska.

• Szlak Spacerowy - żółty szlak długości 4 km, mający swój początek na Górze Wilkanowskiej. Przebiega on przez Wzgórza Piastowskie.

• Od Bobru do Odry - Czarny szlak, mający swój początek we wsi Podgórzyce położonej nad rzeką Bóbr. Przechodzi on przez zachodnią część Zielonej Góry i biegnie dalej przecinając Odrę i kierując się w kierunku jeziora Niesłysz.

• Szlak starej kolejki do Szprotawy - szlak żółty biegnący trasą dawnej kolei szprotawskiej.

Rowerowe

• Szlak Wału Zielonogórskiego - ścieżka rowerowa, mająca swój początek przy ulicy Francuskiej. Trasa biegnie przez Wzgórza Piastowskie oraz Skansen etnograficzny w Ochli, kończąc się przy kąpielisku MOSIR.

• Szlak Południowy - Ścieżka rowerowa prowadząca od placu Konstytucji 3 Maja w centrum miasta do Drzonkowa.

Sport

stadion żużlowy

Sporty tradycyjne

Sport w Zielonej Górze to trzecioligowy klub piłkarski, pierwszoligowy klub koszykarski oraz będący dumą miasta klub żużlowy ŻKŻ. Ponadto uprawia się tu pływanie, strzelectwo, piłkę ręczną, tenis, jeździectwo, sztuki walki (m.in. karate, jui-jitsu, capoeira, krav-magę). Popularne jest kolarstwo. Na terenie miasta znajduje się przedwojenny stok narciarski z torem saneczkowym, lecz są to obiekty bardzo zaniedbane, z braku sztucznego naśnieżania warunki na nich są zwykle trudne.

Sporty ekstremalne

W mieście i okolicach są trzy skateparki (w Parku Tysiąclecia, na os. Pomorskim oraz w Raculi. W budowie jest kolejny na Kaczym Dole. Na terenie aeroklubu można uprawiać skoki spadochronowe, w pobliżu jest też quadowisko. W Książu k. Zielonej Góry jest tor do crossu, inny taki obiekt znajduje się w Krężołach. Na stromych stokach kilka osób uprawia mountainboarding i dirt. Zimą popularny jest snowboarding, ale lokalne stoki są bardzo zaniedbane, brak jest sztucznego naśnieżania.

Kluby sportowe

• GKT Nafta Zielona Góra – klub tenisowy
• ZKŻ Zielona Góra – klub żużlowy
• Zastal Zielona Góra – pierwszoligowy klub koszykarski
• Lechia Zielona Góra – trzecioligowy klub piłkarski
• Stelmet AZS UZ Zielona Góra (siatkówka)
• AZS Stelmet Zielona Góra (piłka ręczna)
• Aeroklub Ziemi Lubuskiej w Przylepie k. Zielonej Góry
• KS Korner-Novita10 Zielona Góra (pływanie)
• Czempion - klub tenisowy

Obiekty sportowe

• MOSiR – znajduje się przy ulicy Sulechowskiej. Należy do niego trawiasty stadion lekkoatletyczny, kilka mniejszych boisk, sala akrobatyczna, kawiarenka, szatnie piłkarskie i korty tenisowe. Swoje mecze rozgrywa tu III ligowy piłkarski zespół Lechii Zielona Góra.
• Stadion ZKŻ Zielona Góra – znajduje się przy ulicy Wrocławskiej, 29 co do wielkości stadion w Polsce. Jego pojemność wynosi 15 000, a faktyczna około 12.000. Stadion wybudowany w 1926 roku i wielokrotnie przebudowywany i remontowany. W 2007 roku oddano do użytku nowy budynek klubowy oraz zamontowano oświetlenie stadionu o natężeniu 1600-1800 lx. Na koronie stadionu znajduje się również tor speedrowerowy.
• Stadion przy ulicy Wyspiańskiego – odnowiony stadion przedwojenny, posiada pełnowymiarowe boisko piłkarskie, na którym odbywają się regularnie mecze. Stadion posiada bieżnię żużlową oraz miejsca siedzące.
• Wyciąg narciarski na Górze Tatrzańskiej.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.